Yük Ortalaması ve CPU Metrikleri: Sayılar Gerçekte Ne Anlatır?

Sunucuya bağlanıyorsunuz, yük ortalaması 4.5 görünüyor. Yüksek mi? Cevap, kaç çekirdeğiniz olduğuna ve o yükün nereden geldiğine bağlı.

Bu yazı, sunucu performans sayılarını doğru okumayı ele alıyor.

Yük Ortalaması Neyi Ölçer?

Yaygın yanlış anlama şudur: yük ortalaması CPU kullanım yüzdesi değildir.

Gerçekte ölçtüğü şey, çalışmayı bekleyen veya çalışan süreçlerin ortalama sayısıdır. Üç değer görürsünüz — son bir, beş ve on beş dakikanın ortalaması.

• Çalışan süreçler — o anda işlemciyi kullananlar
• Bekleyen süreçler — sıra bekleyenler
• Kesintisiz bekleyenler — disk veya ağ yanıtı bekleyenler

Üçüncü kalem, çoğu kişinin fark etmediği bir ayrıntıdır ve yanlış teşhise yol açar: diski yavaş bir sunucuda yük ortalaması yükselir ama CPU boştadır.

Çekirdek Sayısıyla İlişki

Yük ortalaması mutlak bir sayı değildir; çekirdek sayısına göre yorumlanır:

Pratik kural: yük ortalaması çekirdek sayısına eşitse sunucu tam kapasitededir, altındaysa boşluk vardır.

Bu yüzden başka bir sunucuyla karşılaştırma yaparken önce çekirdek sayılarını eşitlemeniz gerekir — çıplak sayıları kıyaslamak anlamsızdır.

Üç Değeri Birlikte Okumak

Üç sayının birbirine göre durumu, sorunun yönünü söyler:

1. Birinci değer diğerlerinden yüksekse: Yük artıyor, yeni başlamış.
2. Birinci değer düşükse: Yük geçmiş, toparlanıyor.
3. Üçü de yakınsa: Kararlı bir durum var.
4. Üçü de yüksek ve yakınsa: Kalıcı kapasite sorunu.

Dördüncü durum en ciddi olanıdır ve donanım kararı gerektirir: on beş dakikalık ortalama da yüksekse, bu geçici bir tepe değil sürekli bir yetersizliktir.

Birinci durumda ise acele etmeyin — bir yedekleme işi veya arama motoru taraması geçici tepe yaratmış olabilir. Beş dakika sonra tekrar bakın.

CPU Kullanımını Ayrıştırmak

CPU zamanı farklı kategorilere ayrılır ve her biri farklı bir hikâye anlatır:

• Kullanıcı zamanı: Uygulamalarınız çalışıyor — normal.
• Sistem zamanı: Çekirdek işlemleri — yüksekse ağ veya disk yoğunluğu.
• Boşta: Kullanılmayan kapasite.
• G/Ç bekleme: Disk yanıtı bekleniyor — darboğaz sinyali.
• Çalınan zaman: Sanallaştırma katmanı CPU'yu başkasına verdi.

Dördüncü kalem yüksekse sorun CPU'da değil diskte demektir. İşlemci yükseltmek bu durumda hiçbir işe yaramaz — disk hızını artırmanız veya disk erişimini azaltmanız gerekir.

Beşinci kalem sanal sunucularda özellikle önemlidir: çalınan zaman değeri sürekli yüksekse, fiziksel donanım aşırı paylaşılıyor demektir ve bu sizin uygulamanızın sorunu değildir.

Teşhis Sırası

Yük yüksek görüldüğünde izlenecek yol:

1. Çekirdek sayısını öğrenin — yorum için gerekli
2. Üç ortalama değerini karşılaştırın — yön belirleyin
3. CPU kategorilerine bakın — nereye gidiyor?
4. G/Ç bekleme yüksekse diske yönelin
5. Çalınan zaman yüksekse sağlayıcıya yönelin
6. Kullanıcı zamanı yüksekse süreç listesine bakın
7. Bellek durumunu kontrol edin — takas kullanımı var mı?

Yedinci madde sık atlanan ama belirleyici bir kontroldür: bellek dolduğunda sistem diske takas yapmaya başlar ve bu, yük ortalamasını hızla yukarı çeker. Görünen CPU sorunu aslında bellek sorunudur.

Bu senaryoda işlemci yükseltmek durumu düzeltmez; bellek eklemek düzeltir. Kaynak yükseltmesi yapmadan önce hangi kaynağın gerçekten yetersiz olduğunu belirlemek gerekir — sanal sunucu çözümleri genellikle CPU, bellek ve diski ayrı ayrı ölçeklendirmenize izin verir.

Süreç Seviyesinde İnceleme

Yükün kaynağını daraltmak için bakılacaklar:

İkinci satır ilginç bir ters ilişki içerir: web sunucusu süreçlerinin çoğalması, trafik artışından değil yanıtların yavaşlamasından kaynaklanabilir. Her istek daha uzun sürdüğü için aynı anda daha fazlası birikir.

Beşinci satır ciddiye alınmalıdır — tanımadığınız ve yoğun kaynak tüketen bir süreç, güvenlik incelemesi gerektirir.

Alarm Eşiği Belirlemek

İzleme kurarken kullanılabilecek yaklaşım:

• Eşiği çekirdek sayısına göre belirleyin. Sabit sayı kullanmayın.
• Beş dakikalık ortalamayı temel alın. Bir dakikalık çok gürültülüdür.
• Süre koşulu ekleyin. Anlık tepe alarm üretmesin.
• G/Ç beklemeyi ayrı izleyin. Farklı bir sorun sınıfıdır.

Üçüncü madde alarm yorgunluğunu önler: yük eşiği beş dakika boyunca aşılmadıkça uyarı üretmeyin — aksi hâlde her yedekleme işi bildirim yağdırır.

Sonuç

Yük ortalaması bir yüzde değil, bekleyen süreç sayısıdır — ve çekirdek sayısına eşitse sunucu tam kapasitededir. Sayıyı tek başına değil, üç ortalamayı birlikte okuyun: on beş dakikalık değer de yüksekse bu geçici bir tepe değil kalıcı yetersizliktir. Teşhiste en sık yapılan hata, disk kaynaklı yükü CPU sorunu sanmaktır: G/Ç bekleme yüksekse işlemci yükseltmek hiçbir işe yaramaz. Bellek dolup takas başladığında da yük fırlar — o durumda çözüm bellektir. Sanal sunucularda çalınan zaman değerini de kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yük ortalaması kaç olmalı?

Tek bir doğru sayı yok — çekirdek sayınıza bağlı. Yük, çekirdek sayısına eşitse sunucu tam kapasitede demektir; altındaysa boşluk vardır. Dört çekirdekli bir sunucuda 4.0 sınırdayken, sekiz çekirdeklide rahat bir değerdir.

Yük yüksek ama CPU boş görünüyor, neden?

Yük ortalaması disk veya ağ yanıtı bekleyen süreçleri de sayar. G/Ç bekleme değeri yüksekse darboğaz diskte demektir ve işlemci yükseltmek işe yaramaz. Bellek dolup takas kullanımı başladıysa da aynı tablo oluşur.

Çalınan zaman (steal) nedir, ne yapmalıyım?

Sanallaştırma katmanının CPU'yu başka bir sanal makineye vermesidir. Sürekli yüksekse fiziksel donanım aşırı paylaşılıyor demektir — bu sizin uygulamanızın sorunu değildir, sağlayıcınızla görüşmeniz gerekir.

İzleme alarmını nasıl kurmalıyım?

Eşiği çekirdek sayısına oranlayın, sabit bir sayı kullanmayın. Bir dakikalık değil beş dakikalık ortalamayı temel alın ve süre koşulu ekleyin — aksi hâlde her yedekleme işi ve tarama bildirim yağdırır.