WordPress'i paylaşımlı barındırmadan kendi sunucunuza taşıdığınızda kazandığınız asıl şey donanım değil, yapılandırma yetkisidir. Paylaşımlı ortamda erişemediğiniz katmanların hepsi artık sizin kontrolünüzdedir — ve WordPress performansını belirleyen ayarların çoğu tam olarak o katmanlarda bulunur.
Bu rehber, kendi sanal sunucunuzda WordPress'i optimize etmenin adımlarını, kazanç sırasına göre anlatıyor.
Optimizasyon Katmanları
WordPress performansı dört katmanda belirlenir. Paylaşımlı barındırmada yalnızca sonuncusuna müdahale edebilirsiniz; kendi sunucunuzda dördüne de.
| Katman | Paylaşımlıda | Kendi sunucunuzda |
|---|---|---|
| Web sunucusu yapılandırması | Erişim yok | Tam kontrol |
| PHP işleyici ayarları | Kısıtlı | Tam kontrol |
| Veritabanı sunucusu ayarları | Erişim yok | Tam kontrol |
| WordPress ve eklentiler | Tam kontrol | Tam kontrol |
1. Nesne Önbelleği — En Büyük Kazanç
WordPress, her sayfa yüklemesinde onlarca hatta yüzlerce veritabanı sorgusu üretir. Bunların önemli bir bölümü tekrar eden sorgulardır: ayarlar tablosu, menü yapısı, kullanıcı verileri.
Kalıcı bir nesne önbelleği kurduğunuzda bu sorguların sonuçları bellekte tutulur ve tekrar tekrar veritabanına gitmez. Paylaşımlı barındırmada bellek tabanlı bir depo genellikle sunulmaz; kendi sunucunuzda kurmak birkaç dakikalık iştir.
Etkisi özellikle giriş yapmış kullanıcılarda ve yönetim panelinde hissedilir — çünkü oralarda sayfa önbelleği devreye giremez. WooCommerce kullanan sitelerde sepet ve hesap sayfalarında da fark nettir.
2. PHP İşleyici Yapılandırması
Varsayılan işleyici ayarları genel kullanım içindir ve sunucunuzun kapasitesini yansıtmaz. Üç ayar önemlidir:
- İşçi sayısı. Tek bir işçinin ortalama bellek tüketimini ölçün, sunucunun kullanılabilir belleğinden veritabanı ve sistem payını çıkarın, kalanı bölün. Fazla işçi bellek tükenmesine, az işçi kuyruk beklemesine yol açar.
- Bayt kodu önbelleği. PHP kodunun derlenmiş hâlini bellekte tutar. Etkin olduğundan ve ayrılan belleğin WordPress kurulumunuz için yeterli olduğundan emin olun — yetersizse önbellek sürekli temizlenir ve fayda kaybolur.
- Bellek limiti. WordPress'in kullanabileceği üst sınır. Çok düşükse beyaz ekran hataları alırsınız; çok yüksekse tek bir kötü istek sunucuyu zorlar.
3. Sayfa Önbelleği — Sunucu Seviyesinde
Eklenti tabanlı sayfa önbelleği işe yarar ama WordPress'in yüklenmesini tamamen engellemez. Sunucu seviyesinde kurulan bir önbellek ise isteği PHP'ye hiç ulaştırmadan karşılar.
Kurarken kritik olan, neyin önbellek dışında kalacağıdır:
- Giriş yapmış kullanıcılar
- Yönetim paneli
- Sepeti dolu ziyaretçiler
- Sepet, ödeme ve hesap sayfaları
- Form gönderim yanıtları
Bu kuralları doğru kurmak, önbellek kurulumunun asıl işidir. Yanlış yapılandırılmış bir önbellek, bir kullanıcıya başkasının sepetini gösterebilir — bu, performans kazancından çok daha ciddi bir sorundur.
Ayrıca temizleme kuralı tanımlayın: bir yazı güncellendiğinde yalnızca o yazının değil, göründüğü liste ve kategori sayfalarının da önbelleği temizlenmelidir.
4. Veritabanı Ayarları
Kendi sunucunuzda veritabanı yapılandırmasına erişebilirsiniz — bu, paylaşımlı barındırmada mümkün değildir.
En yüksek getirili ayar bellek havuzudur: veritabanının kullanabileceği bellek miktarını sunucunuzun gerçek kapasitesine göre büyütün. Aktif veri kümeniz belleğe sığdığında sorgular diske hiç gitmez.
Ayrıca WordPress'e özgü bir bakım işi vardır: yazı revizyonları ve geçici kayıtlar. Bunlar zamanla veritabanını şişirir ve her sorguyu yavaşlatır. Revizyon sayısını sınırlayın ve düzenli temizlik yapın.
5. Eklenti Denetimi
Sunucu ne kadar güçlü olursa olsun, kötü yazılmış tek bir eklenti sayfa süresini ikiye katlayabilir. Kendi sunucunuzda bunu ölçme imkânınız vardır.
Bir sorgu izleme eklentisiyle sayfa başına sorgu sayısını ve hangi eklentinin ne kadar süre harcadığını görün. Tipik bulgular:
- Her sayfada dış bir servise çağrı yapan eklentiler — o servis yavaşlarsa siteniz yavaşlar.
- Kullanılmadığı hâlde her sayfaya kendi stil ve betik dosyasını ekleyen eklentiler.
- Aynı işi yapan birden fazla eklenti.
- Yüzlerce sorgu üreten liste eklentileri.
Kullanmadıklarınızı devre dışı bırakmakla yetinmeyin — kaldırın.
6. Görsel ve Medya
Çoğu WordPress sitesinde toplam sayfa ağırlığının büyük bölümü görsellerdir. Kendi sunucunuzda görsel işlemeyi sunucu tarafında yapabilirsiniz: modern biçimlere dönüştürme, boyutlandırma ve sıkıştırma.
Ayrıca WordPress'in ürettiği gereksiz boyut sürümlerini kapatın. Kullanmadığınız her boyut, disk alanı ve inode tüketir.
Sonuç
WordPress'i kendi sunucunuza taşımanın değeri, donanımdan çok erişim kazandığınız katmanlardadır. Kazanç sırası nettir: önce kalıcı nesne önbelleği kurun (giriş yapmış kullanıcılarda en büyük farkı o yaratır), sonra PHP işçi sayısını belleğinize göre hesaplayın, sonra sunucu seviyesinde sayfa önbelleği ekleyin. Bu üçü, aynı donanımdan kat kat fazla performans çıkarır. Önbellek kurarken tek dikkat noktası: kullanıcıya özel sayfaları asla önbelleğe almayın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Nesne önbelleği ile sayfa önbelleği farkı nedir?
Sayfa önbelleği, üretilmiş HTML'i tutar ve WordPress'in hiç çalışmamasını sağlar — ama yalnızca giriş yapmamış ziyaretçiler için kullanılabilir. Nesne önbelleği ise veritabanı sorgu sonuçlarını tutar ve sayfa önbelleğinin devre dışı kaldığı yerlerde (panel, sepet, giriş yapmış kullanıcı) devreye girer. İkisi birbirini tamamlar.
Kaç eklenti fazla sayılır?
Sayı değil, etki önemlidir. Hafif on eklenti, ağır iki eklentiden az yük üretebilir. Ölçüt sayfa başına sorgu sayısı ve sayfa üretim süresidir — bunları ölçen bir araçla hangi eklentinin ne kadar maliyet ürettiğini görün.
WooCommerce için ne değişir?
Sepet, ödeme ve hesap sayfaları önbelleğe alınamaz; bu sayfalarda yük doğrudan veritabanına biner. Bu yüzden WooCommerce sitelerinde nesne önbelleği ve veritabanı ayarları, standart bir bloga göre çok daha belirleyicidir.
Yönetim paneli yavaş, neden?
Panel sayfa önbelleğinden yararlanamaz — her istek WordPress'i tam olarak çalıştırır. Nesne önbelleği kurmak, panel hızında en çok fark yaratan adımdır. Ayrıca panelde çalışan eklentileri denetleyin; bazıları yalnızca panel tarafında ağır sorgular üretir.
