Sunucu hazır, uygulama kurulu — ama alan adınızı yazdığınızda site açılmıyor ya da tarayıcı güvenlik uyarısı veriyor. Bu, yeni bir VDS sunucu kurulumunda en sık takılınan aşamadır ve nedeni genellikle teknik bir zorluk değil, üç ayrı katmanın (alan adı, DNS, sertifika) birbirine nasıl bağlandığının net olmamasıdır.
Bu rehber, bu üç katmanı doğru sırayla kurmayı ve en sık yapılan hataları anlatıyor.
Üç Katmanı Ayırt Etmek
Sorunun kaynağını bulmanın en hızlı yolu, hangi katmanda olduğunuzu bilmektir:
- Alan adı kaydı (registrar): Alan adını satın aldığınız yer. Burada tek bir kritik ayar vardır: ad sunucuları (nameserver). Bu ayar, "bu alan adının DNS kayıtlarını kim yönetiyor" sorusunun cevabıdır.
- DNS bölgesi (zone): Ad sunucularının gösterdiği yer. Alan adının hangi IP'ye, hangi posta sunucusuna gittiği burada tanımlanır.
- Sunucu yapılandırması: DNS trafiği sunucuya getirir; sunucunun o alan adını tanıyıp doğru siteyi sunması ayrı bir yapılandırmadır.
Bu üçünü karıştırmak yaygın bir zaman kaybıdır. Örneğin DNS kaydını doğru girdiğiniz halde site açılmıyorsa sorun DNS'te değil, sunucu tarafındaki sanal host tanımındadır.
DNS'i Nerede Yönetmeli?
Üç seçenek vardır ve seçim, işletme büyüklüğünüzden bağımsız olarak teknik sonuçlar doğurur:
| Nerede | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| Alan adı sağlayıcısında | Tek panel, ek kurulum yok | Gelişmiş özellikler sınırlı olabilir |
| Özel DNS servisinde | Hızlı yayılım, yüksek erişilebilirlik, saldırı koruması | Ad sunucusu değişikliği gerekir |
| Kendi sunucunuzda | Tam kontrol | Sunucu çökerse DNS de çöker — tek arıza noktası |
Üçüncü seçenek özellikle dikkat gerektirir: DNS'i barındırdığınız sunucuda tutarsanız, sunucu erişilemez olduğunda alan adınız hiçbir yere çözümlenmez. Bakım sayfası bile gösteremezsiniz. Bu yüzden DNS'i sunucudan bağımsız tutmak yaygın ve sağlıklı bir pratiktir.
Kurulması Gereken DNS Kayıtları
Tipik bir kurulumda gereken kayıtlar şunlardır:
- A kaydı: Kök alan adını sunucunuzun IPv4 adresine yönlendirir. En temel kayıttır.
- AAAA kaydı: Sunucunuzun IPv6 adresi varsa eklenir. Yoksa hiç eklememek, yanlış eklemekten iyidir — yanlış bir AAAA kaydı, IPv6 kullanan ziyaretçiler için siteyi erişilemez yapar ve bu sorunun teşhisi zordur.
- www kaydı: Ya kök alan adına CNAME olarak ya da aynı IP'ye A kaydı olarak. İkisi de çalışır; önemli olan birini yapmayı unutmamaktır.
- MX kayıtları: E-posta trafiğini yönetir. E-postayı sunucunuzda barındırmıyorsanız bu kayıtlara dokunmayın — sunucu taşımada e-postaların kesilmesinin bir numaralı nedeni, MX kayıtlarının yanlışlıkla değiştirilmesidir.
- TXT kayıtları: SPF, DKIM ve DMARC gibi e-posta doğrulama kayıtları ile hizmet doğrulamaları burada durur. Mevcut TXT kayıtlarını silmeden önce ne işe yaradığını mutlaka kontrol edin.
TTL'i Doğru Kullanmak
TTL (yaşam süresi), bir DNS kaydının önbelleklerde ne kadar tutulacağını söyler. Normal işletimde yüksek bir TTL iyidir — sorgu sayısını azaltır. Ancak bir değişiklik yapmadan önce TTL'i önceden düşürmek gerekir, çünkü değişiklik anında düşürmek işe yaramaz: eski yüksek değer hâlâ önbelleklerdedir. Kural şudur: geçiş planlıyorsanız TTL'i geçişten en az 24 saat önce düşürün, geçiş tamamlandıktan sonra geri yükseltin.
SSL Sertifikası: Kurulum ve Otomatik Yenileme
Sertifika kurulumunda üç kritik nokta var ve üçü de sık atlanır.
1. Sertifikayı Alan Adı Çözümlendikten Sonra Alın
Otomatik sertifika sağlayıcıları, alan adının gerçekten sizin sunucunuza işaret ettiğini doğrulayarak sertifika verir. DNS henüz yayılmadan sertifika almaya çalışmak başarısız olur ve tekrarlanan denemeler geçici bir hız sınırına takılabilir. Sırayı koruyun: önce DNS, sonra sertifika.
2. Otomatik Yenilemeyi Doğrulayın
Sertifika kurulmuş olması, yenilemenin de çalıştığı anlamına gelmez. Otomatik sertifikalar kısa ömürlüdür ve yenileme başarısız olduğunda site birkaç ay sonra aniden güvenlik uyarısı vermeye başlar — genellikle en kötü zamanda. Kurulumdan sonra yenileme işlemini deneme modunda çalıştırıp başarılı olduğunu doğrulayın ve sertifika bitiş tarihi için bir hatırlatıcı kurun.
3. Tüm Varyantları Kapsayın
Sertifikanız hem kök alan adını hem www varyantını kapsamalıdır. Yalnızca birini kapsayan bir sertifika, diğer adrese gelen ziyaretçiye güvenlik uyarısı gösterir. Alt alan adlarınız varsa onları da listeye ekleyin.
Tek Kanonik Adres: Yönlendirme Kuralları
Bir site teknik olarak dört farklı adreste açılabilir: http/https ve www/www'siz kombinasyonları. Bunların hepsinin çalışır durumda kalması SEO açısından sorundur — arama motoru aynı içeriği farklı adreslerde görür ve sinyaller bölünür.
Doğru yapılandırma tek bir kanonik adres seçip diğer üçünü ona kalıcı yönlendirmeyle (301) göndermektir. Hangi varyantı seçtiğiniz önemli değil; seçtiğinize tutarlı biçimde bağlı kalmanız önemlidir. Yönlendirmeyi kurduktan sonra dört varyantı tek tek test edin — zincirleme yönlendirme (http://www → https://www → https://) gereksiz gecikme ekler, tek adımda gitmeli.
En Sık Yapılan Beş Hata
- MX kayıtlarını sunucu taşırken değiştirmek: Web trafiği A kaydıyla, e-posta MX kaydıyla yönetilir. E-postayı taşımıyorsanız MX'e dokunmayın.
- Yanlış AAAA kaydı bırakmak: Sunucunuzda IPv6 yoksa AAAA kaydı eklemeyin. Var olan yanlış bir AAAA kaydı, siteyi bazı ziyaretçiler için tamamen erişilemez yapar ve sorun "bende çalışıyor" diye gözden kaçar.
- TTL'i geçiş anında düşürmek: Değişiklikten sonra düşürülen TTL hiçbir işe yaramaz. Önceden düşürülmesi gerekir.
- Sertifika yenilemesini test etmemek: Kurulum başarılı olmuş olabilir ama yenileme yapılandırması eksik olabilir. Sonucunu üç ay sonra öğrenirsiniz.
- Eski TXT kayıtlarını silmek: SPF veya hizmet doğrulama kaydını silmek, e-posta teslimatını veya bir üçüncü taraf entegrasyonunu sessizce bozar. Silmeden önce her kaydın ne olduğunu tespit edin.
Kurulum Sonrası Doğrulama
Kurulum tamamlandığında şu beş kontrolü yapın:
- Alan adı ve www varyantı doğru IP'ye çözümleniyor mu?
- Dört adres varyantının hepsi tek kanonik adrese, tek adımda yönleniyor mu?
- Sertifika hem kök hem www için geçerli mi ve zincir tam mı?
- E-posta hâlâ çalışıyor mu? (Kendinize bir test e-postası gönderin.)
- Sertifika yenileme işlemi deneme modunda başarılı mı?
Bu beş kontrol on dakika sürer ve yeni bir VDS kurulumunda ortaya çıkan sorunların neredeyse tamamını yakalar.
Sonuç
Alan adı, DNS ve sertifika üç ayrı katmandır ve doğru sırayla kurulduklarında sorun çıkarmazlar: önce ad sunucularını netleştir, sonra DNS kayıtlarını gir, yayıldıktan sonra sertifikayı al, en son yönlendirmeleri kur. Sıra bozulduğunda ise teşhisi zor hatalar ortaya çıkar. Bir VDS sunucu kurulumunda bu aşamaya ayıracağınız yarım saat, sonradan günlere yayılan bir sorun avını önler.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır?
Teorik süre, değişiklikten önceki TTL değeridir. Pratikte bazı ara çözümleyiciler TTL'e tam uymadığı için birkaç saat daha sürebilir. Bu yüzden geçiş öncesi TTL'i düşürmek, yayılma süresini öngörülebilir kılmanın tek yoludur.
www mı, www'siz mi kullanmalıyım?
SEO açısından ikisi eşdeğerdir; belirleyici olan tutarlılıktır. Teknik bir ayrıntı olarak, kök alan adı CNAME kaydı alamaz — ileride tüm trafiği bir dağıtım ağına yönlendirmeyi düşünüyorsanız www varyantı biraz daha esnek olur.
Ücretsiz sertifika yeterli mi?
Şifreleme gücü açısından ücretli ve ücretsiz sertifikalar arasında fark yoktur; tarayıcılar ikisini aynı şekilde kabul eder. Fark, kurumsal doğrulama seviyesi ve garanti/destek koşullarındadır. Standart bir site için ücretsiz otomatik sertifika tamamen yeterlidir.
Sunucu taşıdım, site açılıyor ama e-postalar gelmiyor. Neden?
Neredeyse kesin olarak MX kayıtları. Web trafiği A kaydıyla yönetilir, e-posta MX kaydıyla — bunlar bağımsızdır. Taşıma sırasında DNS bölgesi sıfırdan oluşturulduysa eski MX kayıtları kaybolmuş olabilir. Eski kayıtları geri girin ve SPF/DKIM TXT kayıtlarını da kontrol edin.
